j

Austo tolit cetero ea eam, at atqui soleat moderatiu usu, vis ut illud putent corumpi. At wisi euripidi duo, vim vide omnies reformida. Populis inimi noluise mea.

Lavanda

Lavanda je aromatična biljka iz porodice Lamiaceae koja se koristi u narodnoj medicini, kozmetičkoj i prehrambenoj industriji. Upotreba lavande datira od najstarijih vremena. Sakupljanje samonikle lavande spominje se već u Mesopotamiji, a prvi pokušaji domestikacije u Arabiji. Stari Egipćani upotrebljavali su je u svojim čuvenim postupcima mumifikacije. Od vremena stare Grčke i Rimskog doba pa do današnjih dana mogu se naći dokazi da je korišćena u narodnoj medicini, kako za sprječavanje, tako i za liječenje brojnih bolesti. Stari Grci su je koristili kao laksativ i kod bolesti disajnih puteva, a Rimljani kod stomačnih poremećaja, bolesti bubrega, prilikom previjanja rana i kod ujeda insekata.Vjekovima je lavanda korišćena kao sredstvo za dezinfekciju i osvježenje prostora, od ormara i stanova do bolničkih prostorija. U narodu je naročito poznato njeno repelentno delovanje na insekte, kao i tradicionalna upotreba protiv razvoja moljaca u odeći čuvanoj u zatvorenom prostoru. Kroz duge vijekove primjene u narodnoj medicini navodi se njena upotreba i kod sledećih bolesti: glavobolje, histeričnih napada, drhtavice, promuklosti, paralize, zubobolje, bolesti zglobova, kašlja, itd.. Ova biljka je upravo i dobila svoje ime lavanda od latinske reči lavare (što znači prati), zahvaljujući običajima Rimljana koji su je koristili za mirisanje svojih kupatila i vode za kupanje.

Najpoznatiji proizvođači lavande su Francuska, SAD, Japan, Argentina i Brazil. Danas se lavanda na većim površinama komercijalno gaji i u Španiji, Italiji, Švajcarskoj, Engleskoj, Ukrajini, Australiji, Novom Zelandu i drugim zemljama. Pored ovih, gaji se i u mnogim drugim zemljama,a mogu se sresti i u duboko kontinentalnim predjelima i na višim nadmorskim visinama.Ipak, treba uvijek imati na umu da je lavanda izvorno biljka mediteranskog podneblja i da u tom području zasigurno najbolje uspijeva i postiže najbolji kvalitet.

Rod Lavandula obuhvata oko 48 vrsta od kojih samo 3 imaju veći ekonomski značaj.

  • Lavandula angustifolia (sinonimi: L. vera i L. officinalis) – francuska lavanda (sin., engleska lavanda, prava lavanda…)
  • Lavandula x intermedia – lavandin (hibrid L. angustifolia x L. latifolia)
  • Lavandula stoechas – španska lavanda (sin. L. latifolia ili L. spica)

Lavanda je višegodišnja, kserofitna, polužbunasta biljka . Kao biljka aridnih predjela razvija snažan korjenov sistem sa velikim brojem razgranjenja. Pojedine korjenove žile mogu da dostignu dubinu i do 4 m i imaju veoma razvijenu sposobnost usvajanja vode i hraniva.Nadzemni dio se sastoji od velikog broja stabljika koje dostižu visinu 80– 150 cm. Grane su u donjem dijelu odrvenjele, a u gornjem zeljaste i završavaju se cvastima. U prirodnim uslovima žbun lavande ima oblik polulopte. Lišće i grane su obrasli srebrnastim dlačicama, što biljci daje sivozelenu boju. U prvoj godini života formira manji broj stabljika, a starenjem se njihov broj povećava. Biljke gajene u kontinentalnim uslovima u 12. godini života mogu da imaju i preko 2.000 cvjetonosnih grana. Lavanda je veoma otporna prema niskim temperaturama. Bez oštećenja može da podnese mrazeve i do – 30 °C. Vegetacija počinje već pri temperaturi vazduha od 9°C. Osim velike otpornosti prema niskim temperaturama, lavanda je veoma otporna i na sušu. Moćan korjenov sistem i otpornost prema ekstremnim uslovima životne sredine omogućavaju da se lavanda uspješno koristi u zaštiti zemljišta od erozije.

Od lavande se koristi cvijet i etarsko ulje. Osušen cvijet sadrži oko 3 procenta etarskog ulja, a svjež oko 0, 5 % mada je u nekim slučajevima zabilježeno i do 0, 8 posto. Etarsko ulje lavande sadrži više od 100 različitih komponenti. Linalilacetat i linalol se smatraju glavnim komponentama za ocjenu kvaliteta etarskog ulja lavande. Ukupan sadržaj ove dvije komponente u ulju i njihov međusobni odnos, kao i sadržaj drugih komponenti ulja zavisi od toga o kojoj vrsti lavande se radi . Etarsko ulje lavande pokazuje sedativnu aktivnost i utiče na smanjenje gasova i nadutosti. Često se upotrebljava kao korigens mirisa i ukusa nekih farmaceutskih preparata, dok se spolja upotrebljava u kupkama. Etarsko ulje se industrijski upotrebljava za izradu kolonjskih voda, parfema i toaletnih sapuna, kao i za izradu nekih lijekova, a ustanovljeno je da posjeduje antiinflamatorno i baktericidno dejstvo.Pored etarskog ulja lavanda sadrži zuzmarinsku kiselinu, flavonoide kumarine, tanine i dr.